LeSS-framework (Large-Scale Scrum)

Hoe LeSS de principes en idealen van scrum toepast op de onderneming

Thomas E. OConnor By Thomas E. OConnor
Onderwerpen zoeken

Agile teams bestaan uit producteigenaren, scrummasters, softwareontwikkelaars en anderen die samenwerken om complexe problemen aan te pakken door creatieve levering van waardevolle producten. Scrum is een van de meest populaire agile methodologieën die teams gebruiken om complexe producten te ontwikkelen, te leveren en te onderhouden. Maar het is nog niet zo lang geleden dat we erin zijn geslaagd om scrum op grote schaal toe te passen in de onderneming, namelijk met geschaalde agile proces-frameworks zoals Large-Scale Scrum (LeSS).

Wat is het LeSS-framework?

LeSS is een framework voor het schalen van scrum naar meerdere teams die samen werken aan één product. Het begint met het instellen van één scrumteam, zoals gedefinieerd door Ken Schwaber en Jeff Sutherland in de Scrum Guide, en is van toepassing op meerdere teams die samen werken aan één product.

Dit wordt verder uitgewerkt in het boek Large-Scale Scrum: More with LeSS van Craig Larman en Bas Vodde. De auteurs hebben hun jarenlange ervaring aangesproken om LeSS te definiëren als een framework om waarde te leveren en tegelijkertijd complexiteit en verspilling te verminderen.

Het LeSS-framework beoogt de principes en idealen van scrum in een grootschalige bedrijfscontext zo eenvoudig mogelijk toe te passen door middel van gedefinieerde regels en richtlijnen. De eenvoud van LeSS heeft ertoe geleid dat het soms een 'barely sufficient' framework wordt genoemd, maar dat is niet bedoeld om het in een negatief daglicht te stellen.

De structuur van het LeSS-framework

LeSS is ontstaan uit meer dan 600 experimenten waarbij de praktijk van scrum werd uitgebreid, waarvan destijds werd gedacht dat het alleen kleine groepen op co-locatie ondersteunde. De LeSS-experimenten, richtlijnen, frameworks en principes zijn ontwikkeld om tegemoet te komen aan de behoeften van grotere aantallen teams. Daarnaast werden later LeSS-regels gepubliceerd om beter te definiëren en richtlijnen te geven voor het implementeren en uitvoeren van LeSS en om handleidingen voor implementatie aan te bieden.

Principes, frameworks, richtlijnen en experimenten

Principes

LeSS definieert 10 principes voor het toepassen van de waarde, elementen en het algemene doel van scrum in een onderneming. Ze helpen bij het inrichten van meer verantwoordelijke teams met een betere klantgerichtheid en samenwerking. Teams richten zich op leren, transparantie en het leveren van klantgerichte waarden die productorganisaties nodig hebben om concurrerend en responsief te blijven. Hier is de volledige lijst:

  • Large-Scale Scrum is Scrum
  • Empirische procescontrole
  • Transparantie
  • Meer met minder
  • Focus op het hele product
  • Klantgericht
  • Continue verbetering naar perfectie
  • Systeemdenken
  • Lean thinking
  • Wachtrijtheorie

Frameworks

LeSS biedt twee configuraties: Basic LeSS voor twee tot acht teams (10-50 personen) en LeSS Huge voor meer dan acht teams (50-6000+ mensen).

LeSS Huge gaat verder waar Basic LeSS begint en voegt een sleutelrol toe - de Area Product Owner (APO) - evenals aanvullende artefacten en wijzigingen uit meetings. Het wordt aanbevolen om te starten met Basic LeSS in de organisatie - om te experimenteren, te ervaren en feedback te krijgen - in plaats van meteen met LeSS Huge te beginnen. Er zijn twee voorgestelde benaderingen om aan de slag te gaan met LeSS Huge:

  1. Eén 'requirement area' tegelijk, gericht op een requirement area binnen het grotere product
  2. Geleidelijk de scope van het werk van het team, definitie van Voltooid en de productdefinitie uitbreiden

Dit stelt een organisatie in staat om teamervaring op te bouwen met LeSS, die uit te breiden binnen een productgebied en ondersteuning van het management te krijgen, voordat LeSS in de hele organisatie wordt uitgerold.

Handleidingen

De LeSS-richtlijnen zijn aanbevelingen die zijn opgesteld door de auteurs Craig Larman en Bas Vodde op basis van experimenten uitgevoerd met LeSS. Hoewel ze een beetje kunnen worden beschouwd als een onbedoeld bijproduct van hun derde boek, Large-Scale Scrum: More with LeSS, zijn ze onder andere zeer nuttig om een goed beeld te krijgen van de verschillende manieren om LeSS te implementeren, wat de rollen en verantwoordelijkheden zijn van de betrokkenen, en hoe te coördineren en integreren tussen teams. De richtlijnen zijn overigens optioneel bij het toepassen van het LeSS-framework.

Experimenten

LeSS omvat experimenten waarvan de auteurs adviseren dat sommige organisaties ze proberen, terwijl andere organisaties ze moeten vermijden, en experimenten die in verschillende scenario's wisselende resultaten hebben gehad. De resultaten van experimenten waren fundamenteel bij de totstandkoming van het LeSS-framework.

In de eerste twee boeken van Craig Larman en Bas Vodde - Scaling Lean & Agile Development en Practices for Scaling Lean & Agile Development - werd Large-Scale Scrum geframed als een set experimenten met het principe: er bestaat niet zoiets als 'best practices', aangezien best practices altijd contextueel zijn voor hun omgeving.

Het derde boek van de auteur, 'Large-Scale Scrum: More with LeSS', bevat richtlijnen voor het implementeren van LeSS-experimenten uit de eerste twee boeken, verduidelijking van rollen in LeSS, hoe te coördineren en te integreren tussen teams, en meer.

Alle drie de boeken resulteren cumulatief in het framework en zijn aanbevolen literatuur om de essentie van LeSS beter te begrijpen.

Rollen en planning in LeSS

Basic LeSS richt zich op het team en de belangrijkste scrumrollen: de scrum-producteigenaar die verantwoordelijk is voor de productvisie en -richting, scrum-ontwikkelingsteams die verantwoordelijk zijn voor het maken en leveren van producten, en de scrummaster die het team helpt met continue verbetering en coaching. Een van de gebieden waar LeSS dieper op ingaat, is de rol van de manager en hoe deze het team helpt bij het wegnemen van barrières voor voortdurende verbetering en autonomie.

Zoals we eerder hebben beschreven, werkt de APO (Area Product Owner) van LeSS Huge samen met de algehele producteigenaar en is van cruciaal belang om de zakelijke behoeften onder de aandacht te brengen van het technische team. De APO doet hetzelfde werk als de producteigenaar, maar met een meer gerichte en beperkte scope voor het team dat wordt ondersteund. De APO is gespecialiseerd in klantgerichte taken en treedt op als producteigenaar voor productgerichte functieteams.

Een van de belangrijkste ceremonies die worden beschreven in scrum en verder wordt uitgewerkt in LeSS is de Product Backlog Refinement-meeting (PBR). PBR-meetings breiden de sprintplanning uit over de aandachtsgebieden door middel van een reeks parallelle LeSS-sprintuitvoeringen. De aanhoudende cadans van deze meetings is binnen elke sprint nodig om items te begrijpen, te bespreken en te verfijnen als voorbereiding op toekomstige sprints. De belangrijkste activiteiten van PBR-meetings zijn: 1) grote items opsplitsen, 2) openstaande vragen verduidelijken en beantwoorden, en 3) de omvang van de story, risico's, afhankelijkheden en waarden inschatten.

Afgezien van het belang van de ceremonie van sprintplanning, zijn de sprintreview en retrospective essentiële ceremonies om te onderzoeken wat de teams hebben gebouwd en geleverd, en om veranderingen, verbeteringen en nieuwe ideeën te bespreken. Het is ook een kans voor de teams om de klantwaarde te vieren die ze hebben geleverd. De mogelijkheid tot inspectie en aanpassing door middel van retrospectives is beschikbaar binnen elk team, evenals een retrospective die behandelt hoe de coördinatie en samenwerking van het team is verlopen.

Wat is er anders in LeSS?

LeSS deelt vijf hoofdcomponenten die verwant zijn aan andere frameworks voor het schalen van agile: inspiratie uit het Agile Manifesto en de 12 bijbehorende principes, cadans door sprints/iteraties, synchronisatie binnen de hele organisatie, verankerd in scrum, en werkwijzen voor kwaliteitsontwikkeling zoals DevOps, CI/CD en TDD (Test-Driven Development). Maar er zijn andere onderscheidende kenmerken die LeSS onderscheiden van de rest.

LeSS versus scrum

Vaak worden er pitches over LeSS en scrum gehouden om te bepalen welke het beste is. Dit is echter niet de juiste mindset. LeSS is geen 'betere' versie van scrum; er is helemaal geen sprake van een concurrentiestrijd die kan worden gewonnen of verloren. LeSS bouwt voort op scrum om het gebruik ervan in een grotere context te ondersteunen en om het te schalen tussen grotere organisaties en buiten het ene team.

Basic LeSS lijkt erg op organisaties met één scrumteam. In LeSS is er één productbacklog, producteigenaar en definitie van Voltooid. En hoewel ze bestaan uit een of meer teams, werken alle teams samen als een scrumteam om aan het einde van elke sprint een gemeenschappelijk, verzendbaar product te leveren. Ondanks dat er één producteigenaar is die één productbacklog bezit, kan in LeSS het resulterende werk worden bereikt door een of meer teams. Belangrijk is dat in LeSS Huge de rol van producteigenaar wordt uitgebreid naar APO's die teams coördineren en ermee samenwerken. Om deze inspanningen te ondersteunen, stuurt de producteigenaar de meeting van afzonderlijke teams voor het verfijnen van de productbacklog, wat helpt bij het afstemmen van het leveren van het werk tussen alle teams die samenwerken.

Daarnaast wordt de sprintplanning in LeSS opgesplitst in twee delen: 1) alle teams komen bij elkaar om te beslissen hoe ze de items in de productbacklog het beste kunnen verdelen en 2) teams plannen hun sprint, terwijl ze samenwerken en communiceren met andere teams om de items in de productbacklog te leveren.

Afgezien van deze punten hebben andere ceremonies zoals de dagelijkse scrum, sprintreview en algemene retrospective hun eigen nuances in LeSS.

LeSS versus SAFe

Hoewel LeSS steeds populairder wordt bij ondernemingen met grote softwareontwikkelingsteams, worden ook andere geschaalde agile frameworks zoals Scrum of Scrums of Scrum@Scale steeds vaker gebruikt. Een van de toonaangevende frameworks is Scaled Agile Framework® (SAFe).

Er zijn veel overeenkomsten tussen LeSS en SAFe. Zo beginnen beide frameworks met het schalen van een scrumteam en het vastleggen van principes zoals lean thinking, continue verbetering en klantgerichtheid. LeSS onderscheidt zich echter doordat het zich richt op het vereenvoudigen van de organisatiestructuur door flexibel en aanpasbaar te blijven.

In tegenstelling tot LeSS vereist SAFe extra rollen, waaronder de Release Train Engineer (RTE), Solution Train Engineer (STE) en epic-eigenaren. SAFe omvat ook processen, artefacten en organisatorische veranderingen die voor sommige organisaties misschien te vroeg komen, ondanks dat deze ook gelden voor agile teams die met succes scrum gebruiken. LeSS Huge verschilt wel op enkele punten van Basic LeSS, maar is voor het grootste deel niet zo complex als andere frameworks.

De voordelen van het LeSS-framework

De fundamentele focus van LeSS is niet om een ander framework te zijn, maar om de scrumprincipes toe te passen op een groot aantal teams die samenwerken om een complete end-to-end, klantgerichte oplossing of product te leveren.

Dit zijn een paar van de voordelen die met LeSS kunnen worden behaald:

  • Lagere implementatiekosten door het implementeren van werkwijzen die teams al gebruiken in scrum
  • Eén producteigenaar die het framework en de principes begrijpt en vervolgens de kloof overbrugt tussen het bedrijf en de technische teams
  • Er zijn minder mensen nodig voor de levering van een product. LeSS voegt niet exponentieel meer rollen en overhead toe
  • Het biedt een volledig productoverzicht binnen het aandachtsgebied
  • Teams staan in direct contact met de klant en de belanghebbenden uit het bedrijf
  • Continue verbetering wordt mogelijk gemaakt door frequente retrospectives en andere meetings die fundamentele processen zijn uit het Agile-manifest

Voor veel organisaties kan de LeSS-benadering voor het schalen van scrumteams de volgende logische stap zijn bij het schalen van agile.

De volgende stap zetten

Frameworks zoals LeSS bieden een gerichte mogelijkheid voor bedrijven om effectief te schalen binnen hun organisaties en de gewenste bedrijfsresultaten te behalen. Maar net zo belangrijk zijn de tools die je kiest om bestaande werkwijzen te verbeteren en de voordelen ervan optimaal te benutten. Met het agile planningsplatform voor ondernemingen van Atlassian, Jira Align, kun je de zichtbaarheid, strategische uitlijning en het aanpassingsvermogen van je onderneming verbeteren om zo de digitale transformatie te versnellen. Ontdek op welke manieren Jira Align ondersteuning biedt voor LeSS.